Từ ngày 1/6, xăng sinh học E10 chính thức được phân phối rộng rãi, thay thế xăng khoáng RON 95 trên toàn quốc. Sự thay đổi này được xem là bước đi tất yếu nhằm giảm phát thải và bảo vệ môi trường. Tuy nhiên, với nhiều chủ xe đời cũ, đặc biệt là các phương tiện sản xuất trước năm 2010, nỗi lo về nguy cơ hư hỏng hệ thống nhiên liệu đang hiện hữu.
Nguy cơ ăn mòn từ ethanol
Theo PGS.TS Đỗ Văn Dũng, điểm khác biệt lớn nhất của xăng E10 nằm ở thành phần ethanol (cồn sinh học) chiếm khoảng 10%. Đây là chất có khả năng hút ẩm và tính dung môi cao, dễ tác động đến các vật liệu truyền thống trong hệ thống nhiên liệu.
Ông cho biết: “Với nhiều xe đời cũ sử dụng vật liệu chưa tương thích ethanol, xăng E10 có thể gây ăn mòn bình xăng, hệ thống nhiên liệu hoặc làm lão hóa các chi tiết cao su, nhựa do đặc tính hút ẩm và tính dung môi cao.”
Xăng E10 không phải "án tử" cho xe cũ. Ảnh minh họaĐáng chú ý, tình trạng này thường xảy ra rõ hơn ở những xe ít sử dụng. Khi để lâu ngày, nhiên liệu có thể bị phân pha, tạo cặn, kéo theo nguy cơ gỉ sét và tắc nghẽn hệ thống.
Không phải “án tử” cho xe cũ
Dù tồn tại rủi ro, các chuyên gia khẳng định xăng E10 không phải là “án tử” đối với xe đời cũ. Vấn đề nằm ở cách người dùng thích nghi.
PGS.TS Đỗ Văn Dũng nhấn mạnh, các sự cố hoàn toàn có thể phòng tránh nếu áp dụng đúng giải pháp kỹ thuật. Trước hết là nâng cấp hệ thống dẫn nhiên liệu, bộ phận chịu tác động trực tiếp từ ethanol.
Các loại ống dẫn cao su cũ nên được thay bằng ống đạt chuẩn SAE (tiêu chuẩn kỹ thuật quốc tế trong ngành ô tô) hoặc sử dụng ống lõi Teflon - vật liệu có khả năng chống ăn mòn và chịu hóa chất tốt hơn. Đây được xem là bước cải tiến quan trọng giúp tăng độ bền cho hệ thống.
Bên cạnh đó, các chi tiết nhỏ như vòng đệm (gioăng, o-ring) cũng cần được thay thế bằng loại cao su chuyên dụng, có khả năng chịu ethanol. Việc bỏ qua những chi tiết này có thể dẫn đến rò rỉ nhiên liệu hoặc hỏng hóc lan rộng.
Chủ xe cũ hoàn toàn có thể thích nghi khi chuyển sang dùng xăng E10. Ảnh minh họaMột trong những bộ phận dễ bị ảnh hưởng nhất là bình xăng. Với xe đã sử dụng lâu năm, bình có thể xuất hiện gỉ sét hoặc cặn bẩn tích tụ. Chuyên gia khuyến nghị người dùng nên súc rửa bình xăng định kỳ, đồng thời xử lý gỉ và phủ lớp epoxy bảo vệ bên trong để hạn chế tác động của ethanol và hơi ẩm. Trong trường hợp bình đã xuống cấp nghiêm trọng, giải pháp triệt để là thay mới bằng các vật liệu bền hơn như nhôm, thép không gỉ hoặc composite.
Thói quen sử dụng quyết định độ bền
Không chỉ dừng ở yếu tố kỹ thuật, thói quen sử dụng cũng đóng vai trò quan trọng. Theo các chuyên gia, người dùng nên duy trì mức nhiên liệu đầy bình nếu xe ít hoạt động để hạn chế không khí và hơi ẩm xâm nhập.
Ngoài ra, việc sử dụng phụ gia ổn định nhiên liệu có thể giúp hạn chế quá trình phân hủy của ethanol. Nếu xe phải “đắp chiếu” trong thời gian dài, nên xả sạch nhiên liệu để tránh hình thành cặn.
Một số trường hợp có thể xen kẽ sử dụng xăng khoáng nhằm làm sạch hệ thống nhiên liệu, tuy nhiên cần thực hiện có kiểm soát và không lạm dụng.
Xu hướng không thể đảo ngược
Việc chuyển sang xăng E10 là xu hướng chung trên thế giới, nhằm giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch và cắt giảm khí thải. Tại Việt Nam, lộ trình này đang được đẩy nhanh, trong khi xăng E5 RON 92 vẫn tiếp tục duy trì đến hết năm 2030 để phù hợp với một bộ phận phương tiện cũ.
Theo PGS.TS Đỗ Văn Dũng, trong tương lai, khi tiêu chuẩn vật liệu và chất lượng phụ gia ethanol được cải thiện, những lo ngại hiện nay sẽ dần giảm bớt. Tuy vậy, trong giai đoạn chuyển đổi, người dùng cần chủ động thích nghi.
“Việc tìm hiểu, bảo dưỡng và sử dụng nhiên liệu đúng cách là yếu tố quan trọng giúp phương tiện vận hành ổn định, bền bỉ khi sử dụng loại nhiên liệu mới này”, ông nhấn mạnh.
